U skladu sa Zakonom o penzijskom i invalidskom osiguranju, građani Srbije koji nisu bili zaposleni tokom svog života imaju mogućnost da ostvare pravo na penziju, ali pod jednim ključnim uslovom - da su samostalno uplaćivali doprinose.
Ovaj zakon pruža šansu i onima koji nisu imali formalni radni odnos, da uživaju u penziji kada navrše 65 godina života, pod uslovom da su tokom 15 godina uplaćivali doprinose.
Kako do penzije bez radne knjižice?
Često se postavlja pitanje – kako je moguće ostvariti pravo na penziju ako osoba nikada nije bila zaposlena? Odgovor leži u činjenici da građani Srbije mogu samostalno da uplaćuju doprinose za penzijsko i invalidsko osiguranje. Tako, čak i bez radne knjižice, oni koji su tokom 15 godina uplaćivali doprinose mogu ostvariti pravo na starosnu penziju, a to pravo mogu iskoristiti sa 65 godina života.
Visina penzije: Šta sve utiče na iznos?
Prema Zakonu o doprinosima za obavezno socijalno osiguranje, najniža osnovica osiguranja iznosi 35 odsto prosečne republičke zarade za prethodnih 12 meseci, što je 51.297 dinara, a najviša pet prosečnih plata, odnosno 732.820 dinara. Na osnovu ove osnovice, obračunava se mesečni doprinos, a time i konačna visina penzije.
Starosna granica za odlazak u penziju
Za ostvarivanje starosne penzije u 2026. godini, muškarci mogu otići u penziju sa 65 godina i minimalnih 15 godina staža, dok žene mogu ići u penziju sa 64 godine. Postoji i mogućnost smanjenja starosne granice za osobe koje su radile na poslovima sa uvećanim trajanjem staža.
Prevremena penzija: Mogućnost za brži odlazak u penziju
Za one koji žele da u penziju odu pre navršene starosne granice, postoji opcija prevremene starosne penzije. I muškarci i žene mogu ostvariti ovo pravo sa 40 godina staža i 60 godina života. Međutim, iznos prevremene penzije smanjuje se za 0,34 odsto za svaki mesec koji nedostaje do navršene starosne granice, a ukupno smanjenje ne može biti veće od 20,4 odsto.
Doplate nedostajućeg staža – izlaz za starije osobe
Osobe starije od 65 godina koje nisu stekle pravo na penziju mogu sami da doplate nedostajući staž kako bi ostvarile pravo na starosnu penziju. Ovo omogućava onima koji nisu uplaćivali doprinose u određenim periodima života da, uz doplatu staža, obezbede svoju penziju.
Dakle, pravo na penziju u Srbiji nije rezervisano samo za zaposlene osobe. Zakon o penzijskom i invalidskom osiguranju pruža priliku i onima koji nikada nisu imali radnu knjižicu, ali su samostalno uplaćivali doprinose. Važno je informisati se o uslovima, visini doprinosa i načinima ostvarivanja penzije, a dodatne informacije možete dobiti u PIO Fondu.
Autor: Iva Besarabić
