Prezime nije samo oznaka u ličnim dokumentima – ono često čuva uspomenu na pretke, njihovo zanimanje, mesto porekla ili osobinu po kojoj je neka porodica bila prepoznatljiva. Mnogobrojna srpska prezimena imaju tradiciju dugu nekoliko vekova, a iza mnogih kriju se zanimljive priče.
Najveći broj srpskih prezimena završava se nastavkom **-ić**, koji je nekada označavao potomka, odnosno „sina od“. Tako je Petrović prvobitno značio „Petrov sin“, Jovanović „Jovanov sin“, a Marković „Markov sin“. Vremenom su takva prezimena postala nasledna i prenosila se sa generacije na generaciju.
Evo kako se smatra da su nastala neka od najpoznatijih srpskih prezimena.
1. Petrović
Jedno od najčešćih prezimena u Srbiji. Nastalo je od ličnog imena Petar i prvobitno je označavalo potomke čoveka koji se tako zvao.
2. Jovanović
Potiče od imena Jovan, jednog od najrasprostranjenijih hrišćanskih imena među Srbima.
3. Nikolić
Izvedeno od imena Nikola, koje vodi poreklo iz grčkog jezika i znači „pobednik naroda“.
4. Marković
Nastalo od imena Marko, koje je na ovim prostorima veoma često još od srednjeg veka.
5. Ilić
Prezime izvedeno od imena Ilija, koje je vekovima bilo među najčešćim srpskim imenima.
6. Stojanović
Nastalo od imena Stojan. Nekada se verovalo da će ime „Stojan“ pomoći detetu da ostane u životu, pa je često davano nakon gubitka dece u porodici.
7. Đorđević
Potiče od imena Đorđe (Georgije), koje na grčkom znači „zemljoradnik“.
8. Pavlović
Izvedeno od imena Pavle, jednog od najznačajnijih imena u hrišćanskoj tradiciji.
9. Milošević
Nastalo od imena Miloš, koje potiče od staroslovenskog korena „mil“, u značenju drag ili mio.
10. Savić
Označava potomke čoveka po imenu Sava, imena koje zauzima posebno mesto u srpskoj istoriji i duhovnoj tradiciji.
11. Popović
Za razliku od većine prezimena nastalih od ličnih imena, Popović je izvedeno od naziva zanimanja. Označavalo je potomke pravoslavnog sveštenika – popa.
12. Kovačević
Potiče od zanimanja kovača, jednog od najvažnijih zanatlija u nekadašnjim selima.
13. Lončar
Prezime koje ukazuje da su se preci bavili izradom zemljanog posuđa.
14. Terzić
Smatra se da potiče od turske reči *terzi* – krojač, pa govori o zanatu kojim su se preci bavili.
15. Mlinarević
Prezime povezano sa mlinarima i radom u vodenicama.
16. Vuković
Izvedeno od imena Vuk, koje je u narodnoj tradiciji imalo zaštitnu ulogu. Verovalo se da takvo ime štiti dete od zlih sila.
17. Obradović
Nastalo od starog slovenskog imena Obrad, koje se povezuje sa radošću i željenim detetom.
18. Ristić
Najverovatnije potiče od imena Rista, odnosno skraćenog oblika imena Hristifor ili Hristo.
19. Krstić
Izvedeno od imena Krsta ili Krsto, koja imaju hrišćansko poreklo.
20. Cvetković
Nastalo od narodnog imena Cvetko, koje simbolizuje mladost, procvat i novi život.
Kako su nastajala srpska prezimena?
Istoričari smatraju da su srpska prezimena najčešće nastajala na četiri načina:
* po ocu ili pretku (Petrović, Jovanović);
* po zanimanju (Kovačević, Lončar, Popović);
* po mestu porekla;
* po nadimku ili ličnoj osobini pretka.
Iako su neka nasledna prezimena postojala i ranije, njihova šira i trajna upotreba učvršćena je tokom 19. veka, kada su postala važan deo matičnih knjiga i državnih evidencija.
Da li znate poreklo svog prezimena?
Mnoge porodice i danas čuvaju predanja o tome odakle potiču njihovi preci i kako je nastalo njihovo prezime. Ako znate zanimljivu priču o poreklu svoje porodice ili prezimena, podelite je u komentarima.
Autor: Iva Besarabić
