Nesuđeni arheolog, a suđeni novinar. Propagira devizu da je zdravlje najveće bogatstvo, posebno mentalno, i da ga treba negovati kao i sve do čega nam je stalo.
Novi AI alat analizira kako pacijenti opisuju traumatične događaje i pomaže u ranom prepoznavanju rizika od PTSP-a.
Način na koji pacijent opisuje povredu zbog koje je završio u hitnoj pomoći mogao bi da otkrije da li je u riziku od razvoja posttraumatskog stresnog poremećaja (PTSP). Naučnici sa Univerziteta u Njujorku (NYU Langone Health) razvili su alat zasnovan na veštačkoj inteligenciji koji analizira odgovore pacijenata na jednostavno pitanje - šta vas je dovelo u hitnu pomoć?
U istraživanju, objavljenom u časopisu Nature Communications, sistem nazvan PREVIA analizirao je iskaze 145 pacijenata i prepoznao više od 95 odsto onih kod kojih je kasnije utvrđen rizik od PTSP-a. U direktnom poređenju, među 30 pacijenata koji su razvili poremećaj prepoznao je svih 30, dok je stručnjak za PTSP prepoznao 89 odsto slučajeva.
Reči otkrivaju ono što pregledi ne pokazuju
PREVIA ne analizira samo šta se pacijentu dogodilo već i kako govori o traumatičnom iskustvu. Prepoznaje izraze koji ukazuju na gubitak kontrole, rupe u sećanju ili osećaj odvojenosti od sopstvenog tela, ali uzima u obzir i ranije psihičke tegobe, socijalnu podršku i sposobnost suočavanja sa stresom.
Na osnovu tih podataka sistem procenjuje rizik i daje objašnjenje, što ga razlikuje od modela čije odluke nisu lako razumljive.
- Prvi put smo pokazali da spontani odgovor pacijenta na jedno rutinsko pitanje sadrži dovoljno psiholoških informacija da se proceni rizik od PTSP-a mesec dana kasnije - objašnjava dr Katarina Šultebrauks, jedna od autorki istraživanja.
Zašto je važno rano prepoznavanje?
Prema ranijim istraživanjima, više od četvrtine pacijenata koji u hitnu pomoć dolaze zbog fizičkih povreda kasnije razvije simptome PTSP-a. Ipak, zbog velikog broja pacijenata i ograničenog vremena, standardni upitnici za procenu psihičkog stanja retko se rutinski koriste.
Naučnici ističu da je prvi mesec nakon traumatičnog događaja posebno važan za prepoznavanje ugroženih osoba, jer mnogi pacijenti nakon izlaska iz bolnice više nemaju kontakt sa zdravstvenim sistemom.
PREVIA je za sada istraživački alat, ispitan na relativno malom broju pacijenata. Potrebna su dodatna istraživanja pre njegove šire primene, ali rezultati ukazuju na mogućnost ranijeg prepoznavanja osoba kojima je potrebna psihološka pomoć.
Autor: S.M.
