Povodom sve učestalijih istupa u medijima narodnog poslanika Šaipa Kamberija u kojima se netačno i tendenciozno prikazuje položaj pripadnika albanske nacionalne manjine u takozvanoj „Preševskoj dolini“, Koordinaciono telo Vlade Republike Srbije za opštine Preševo, Bujanovac i Medveđa obaveštava domaću i međunarodnu javnost o sledećem:
Republika Srbija je demokratska država sa razvijenim zakonodavnim i institucionalnim okvirom za zaštitu prava nacionalnih manjina, u skladu sa najvišim međunarodnim standardima. Albanska nacionalna manjina u Republici Srbiji uživa prava garantovana Ustavom i zakonima, uključujući pravo na obrazovanje na maternjem jeziku, službenu upotrebu jezika i pisma, informisanje, kao i političko učešće na lokalnom i nacionalnom nivou.
Koordinaciono telo kontinuirano radi na unapređenju socio-ekonomskog položaja stanovništva u opštinama Preševo, Bujanovac i Medveđa, kroz ulaganja u infrastrukturu, obrazovanje, zapošljavanje i jačanje lokalnih samouprava, uz poseban fokus na integraciju i međusobno poverenje svih zajednica koje na tom prostoru žive.
Pitanje takozvane „pasivizacije adresa“ često se u javnosti pogrešno tumači. Reč je o administrativnom postupku koji se sprovodi isključivo u skladu sa Zakonom o prebivalištu i boravištu građana i u nadležnosti je Ministarstva unutrašnjih poslova, uz jedinstvenu primenu na celoj teritoriji Republike Srbije, bez selektivnosti po nacionalnoj ili teritorijalnoj osnovi. U svakom pojedinačnom slučaju obezbeđena je mogućnost pravne zaštite kroz redovne institucije sistema.
Obrazovanje i vaspitanje pripadnika albanske nacionalne manjine u Republici Srbiji organizovano je na svim nivoima obrazovanja – od predškolskog do visokoškolskog – na području opština Preševo, Bujanovac i Medveđa. Imajući u vidu izražene potrebe albanske nacionalne zajednice, Ministarstvo prosvete angažovalo je nastavnika, odnosno stručnog saradnika – spoljnjeg savetnika za albanski jezik u Školskoj upravi Leskovac. U aktuelnom Katalogu udžbenika na jezicima nacionalnih manjina za predškolske ustanove, osnovne i srednje škole za školsku 2025/2026. godinu nalazi se 50 udžbenika za predmet Srpski kao nematernji jezik, kao i 78 udžbeničkih jedinica za učenike koji nastavu pohađaju na albanskom jeziku.
Nastavnicima su dodatno dostupni besplatni priručnici Zavoda za unapređivanje obrazovanja i vaspitanja, kao pomoćno nastavno sredstvo u ostvarivanju obrazovnih ishoda. Na molbu dekana Ekonomskog fakulteta u Subotici, Služba je obezbedila prevođenje udžbenika „Strategijski menadžment“, „Osnovi agrarne ekonomije“, „Osnovi statističke analize“ i „Menadžment kvaliteta“ na albanski jezik.
Prethodni predsednik Nacionalnog saveta albanske nacionalne manjine, Nevzad Lutfiu, održao je više sastanaka sa direktorom Službe Koordinacionog tela, tokom kojih su postignuta konkretna rešenja po pojedinim pitanjima od značaja za lokalnu zajednicu.
Na sednici održanoj 25. januara 2024. godine, Vlada Republike Srbije donela je Zaključak o renoviranju Osnovne škole „Sami Frašeri“ u selu Lučane, opština Bujanovac, za šta su opredeljena sredstva u iznosu od 90 miliona dinara.
Takođe, nakon više sastanaka predstavnika Nacionalnog saveta albanske nacionalne manjine, opštine Bujanovac, Predškolske ustanove „Naša radost“ iz Bujanovca i Školske uprave Leskovac, postignut je dogovor o otvaranju dve vrtićke grupe za decu albanske nacionalnosti – jedne jaslene i jedne za decu uzrasta od tri do pet godina.
U budžetu Službe Koordinacionog tela za 2025. godinu bila su opredeljena sredstva u iznosu od 800.000,00 dinara za finansiranje projekta Nacionalnog saveta albanske nacionalne manjine, koji se odnosio na izdavanje časopisa „Nacionali“. Do zaključenja ugovora nije došlo, te su sredstva vraćena u budžet.
Nacionalni savet albanske nacionalne manjine organizovao je tokom 2024. godine proteste u Bujanovcu, Preševu i Medveđi, na kojima su izneti zahtevi koji se odnose na pitanja pasivizacije prebivališta, priznavanja diploma, obezbeđivanja udžbenika na albanskom jeziku za srednjoškolce, veće zastupljenosti pripadnika albanske nacionalne manjine u državnim institucijama i javnim preduzećima, kao i veću pažnju međunarodne zajednice.
- Republika Srbija ostaje otvorena za dijalog sa svim relevantnim predstavnicima albanske nacionalne manjine i spremna je da pruži sve potrebne informacije zasnovane na činjenicama i zvaničnim podacima. Pitanja položaja nacionalnih manjina najdelotvornije se rešavaju kroz dijalog, saradnju i jačanje institucija, a ne kroz jednostrane interpretacije koje ne odražavaju realno stanje na terenu, ističe predsednik koordinacionog tela dr Aleksandar Martinović.
Autor: A.A.
