Hormoni upravljaju brojnim funkcijama u našem telu, od raspoloženja do metaboličkih procesa, ali imaju i ključnu ulogu u zdravlju i rastu kose. Na folikule dlake direktno utiču androgeni, estrogen i kortizol, a njihove promene mogu biti glavni razlog za proređivanje ili pojačano opadanje.
Androgeni: "Krivci" za minijaturizaciju folikula
Iako ih često nazivamo "muškim hormonima", prisutni su kod oba pola.
Androgenetska alopecija: Ovo je najčešći oblik gubitka kose. Kod osetljivih osoba, androgeni podstiču stvaranje dihidrotestosterona (DHT), koji dovodi do "minijaturizacije" – procesa u kojem vlasi postaju sve tanje i kraće, dok folikuli slabe.
Muškarci: Pogađa oko 80 odsto muškaraca do 80. godine, najčešće kroz povlačenje linije kose.
Žene: Često se javlja nakon 50. godine, tokom menopauze, kada pad estrogena ostavlja androgene kao dominantnije. Rezultat je vidljivije teme i gubitak volumena.
Estrogen: Čuvar bujne kose
Estrogen pomaže folikulima da duže ostanu u fazi rasta.
Pozitivan uticaj: Tokom trudnoće, kada je nivo estrogena visok, kosa je često bujnija nego ikad.
Negativan uticaj: Nakon porođaja ili tokom menopauze, nivo estrogena opada, što dovodi do ubrzanog prelaska folikula u fazu mirovanja i pojačanog ispadanja kose.
Kortizol: Kada hronični stres uzme danak
Kortizol je hormon stresa koji u malim količinama nije štetan, ali hronična izloženost stresu menja funkciju folikula.
Povišen nivo kortizola i CRH hormona pokreće upalne procese i poremećaj imuniteta.
Važno: Gubitak kose uzrokovan stresom često se javlja sa zakašnjenjem od dva do šest meseci nakon stresnog događaja, što otežava prepoznavanje uzroka.
Kada potražiti pomoć lekara?
Ako primetite pojačano ispadanje, iznenadno proređivanje ili promene u teksturi kose, prvi korak je poseta dermatologu. On može utvrditi da li je uzrok hormonska neravnoteža (povezana sa PCOS-om, štitnom žlezdom, dijabetesom ili stresom) i uputiti vas endokrinologu.
Savet: Pre pregleda zabeležite kada su promene počele, pratite redovnost menstrualnog ciklusa i fotografišite vlasište tokom vremena kako bi lekar stekao bolji uvid u razvoj situacije.
Autor: D.S.
