Nakon Pojasa Presvete Bogorodice, kome se tokom boravka u Beogradu, prema podacima SPC, poklonilo više od 1,1 milion ljudi, iz svetogorskog manastira Vatopeda stiže veliki deo Časnog krsta Gospodnjeg. Reč je o svetinji koja se, prema crkvenom predanju, poštuje kao parče krsta na kojem je razapet Isus Hrist.
Dolazak je najavljen tokom razgovora patrijarha Porfirija i arhimandrita Jefrema, igumana Vatopeda. U saopštenju o tom susretu SPC navodi da će u srpsku prestonicu uskoro stići deo Časnog krsta koji je Sveti knez Lazar darovao ovom manastiru. I Bogorodičin pojas crkveno predanje povezuje s Lazarovim darivanjem Vatopeda, pa dve svetinje, osim mesta u kojem se čuvaju, spaja i ime srpskog vladara.
Svetinja sa Golgote
Značaj Časnog krsta za hrišćane proističe iz Hristovog stradanja i vere u njegovo Vaskrsenje. Drvo koje se čuva kao deo krsta sa Golgote vernici poštuju kao neposrednu vezu sa žrtvom koju je Hrist podneo za spasenje sveta.
U pravoslavlju se krst naziva i Životvornim, jer u Hristovom stradanju i Vaskrsenju hrišćani prepoznaju pobedu nad smrću. Zato je i poklonjenje Krstu u bogosluženju povezano sa slavljenjem Vaskrsenja. Smisao pristupanja svetinji jeste molitva i vera u Raspetog i Vaskrslog Hrista.
Predanje o pronalaženju Časnog krsta vodi nas do IV veka, Jerusalima i carice Jelene, majke cara Konstantina. Ona je pronašla krst na kojem je Isus razapet, a jerusalimski patrijarh Makarije uzdigao ga je pred okupljenim narodom. Uspomenu na taj događaj čuva praznik Vozdviženja Časnog krsta, u narodu poznat kao jesenji Krstovdan.
Duge kolone vernika
Vezu kneza Lazara sa svetinjama Vatopeda čuva i zapis Svetog Nikodima Svetogorca, koji manastir prenosi na svom sajtu. U njemu se pominje knežev prilog manastiru - krst sa delom Časnog drveta i Bogorodičinim pojasom. Svedočanstvo je to o mestu i ugledu koje je srpski knez zadržao u duhovnom pamćenju svetogorske zajednice.
Poštovanje Časnog krsta u Srbiji starije je od vremena kneza Lazara. Istoričarka Danica Popović navodi da su zalaganjem Svetog Save čestice Časnog krsta pribavili Hilandar, Studenica i Žiča. Njihovo prisustvo u najvažnijim srpskim manastirima pokazuje koliko je poštovanje ove svetinje bilo duboko ukorenjeno u životu srednjovekovne Srbije.
Tačan datum dolaska u Beograd, mesto i raspored poklonjenja još nisu zvanično navedeni.
Još su sveže slike hiljada ljudi koji su u tišini i molitvi čekali da pristupe Pojasu Presvete Bogorodice. Pred Hramom Svetog Save redovi su se danima protezali okolnim ulicama, a 24. maja, prema tadašnjim navodima SPC, kolona je bila duža od kilometar i po. Na ispraćaju Bogorodičinog pojasa 6. juna patrijarh Porfirije podsetio je da su pojedini vernici čekali deset, dvanaest, pa i četrnaest sati da pristupe svetinji.
Uspomena na Lazarovu sestru
Sa relikvijarom u kojem se čuva ovaj veliki deo Časnog krsta povezana je i uspomena na Draganu, sestru kneza Lazara, u monaštvu nazvanu Teodosija. Njegovu izradu naručili su Stefan i Lazar Musić i njihov treći brat toplički mitropolit Jovan povodom njene smrti, namenivši ga manastiru Nova Pavlica, gde je sahranjena. Opis na sajtu manastira Vatopeda povezuje krst sa delom Časnog drveta i njegov relikvijar sa darom kneza Lazara.
Autor: Iva Besarabić
